Als je uit elkaar gaat, verandert er veel. Naast de emotionele impact zijn er ook praktische en financiële zaken die geregeld moeten worden. Een van de belangrijkste punten is de zorgplicht die ex-partners naar elkaar en de kinderen toe hebben. Alimentatie zorgt ervoor dat de overgang naar een nieuw leven voor iedereen financieel haalbaar blijft. Het doel is een eerlijke verdeling, zodat niemand na de scheiding onder de armoedegrens zakt terwijl de ander er breed bij zit.
Wat is alimentatie volgens de Nederlandse wet?
Kort gezegd is alimentatie een financiële bijdrage in de kosten van levensonderhoud. Wanneer de ene partner na de scheiding niet genoeg inkomsten heeft om van te leven, of wanneer er kinderen zijn die verzorgd moeten worden, ontstaat er een onderhoudsplicht.
Volgens de wet blijft er ook na een scheiding een verantwoordelijkheid voor elkaar en de kinderen bestaan. Dit wordt vastgelegd in een maandelijks bedrag dat de meest verdienende partner betaalt aan de minst verdienende partner (of aan de ouder bij wie de kinderen wonen).
Welke soorten alimentatie zijn er?
In Nederland wordt er een strikt onderscheid gemaakt tussen twee verschillende vormen van alimentatie. Hoewel ze vaak tegelijkertijd voorkomen, hebben ze elk hun eigen regels en prioriteiten:
- Kinderalimentatie: Dit is een bijdrage voor de kosten van de kinderen (denk aan schoolgeld, sport, kleding en wonen). Volgens de wet gaat kinderalimentatie altijd voor op partneralimentatie. Kinderen mogen immers niet de dupe worden van de financiële situatie van hun ouders.
- Partneralimentatie: Dit is een bijdrage voor de ex-partner die na de scheiding niet volledig in eigen onderhoud kan voorzien. Dit is bedoeld om de grote inkomensverschillen die tijdens de relatie zijn ontstaan, tijdelijk op te vangen.
Kinderalimentatie: uitleg, berekening en verplichtingen
Wanneer je uit elkaar gaat, blijft de gedeelde verantwoordelijkheid voor de kinderen bestaan. Kinderalimentatie is de maandelijkse bijdrage van de ene ouder aan de andere (of direct aan het kind) om de kosten van verzorging en opvoeding te dekken. Het uitgangspunt is dat kinderen er door de scheiding financieel zo min mogelijk op achteruit mogen gaan.
Tot welke leeftijd betaal je kinderalimentatie?
Een veelgestelde vraag is: tot welke leeftijd loopt kinderalimentatie door? De wettelijke onderhoudsplicht duurt in principe tot het kind 21 jaar oud is. Er zit echter een nuance in de leeftijdscategorieën:
- Tot 18 jaar: De alimentatie wordt aan de verzorgende ouder betaald.
- Van 18 tot 21 jaar: Het kind is nu ‘jongmeerderjarig’. De bijdrage is nu bedoeld voor de kosten van levensonderhoud en studie, en wordt meestal rechtstreeks aan het kind zelf overgemaakt.
Hoe wordt kinderalimentatie berekend volgens de Trema-normen?
Het berekenen van de kinderalimentatie na een scheiding is maatwerk. Hoewel je in goed overleg zelf afspraken kunt maken, hanteren mediators en rechters altijd de wettelijke Trema-normen. Bij het bepalen van de kinderalimentatie wordt meestal naar de volgende drie punten gekeken:
- Stap 1: De behoefte vaststellen. Er wordt gekeken naar het gezinsinkomen vóór de scheiding. Wat was de levensstandaard van de kinderen? Op basis daarvan wordt bepaald welk bedrag er maandelijks nodig is voor zaken als wonen, kleding, sport en scholing.
- Stap 2: De draagkracht berekenen. Vervolgens wordt gekeken naar wat beide ouders na de scheiding kunnen betalen. Hierbij wordt rekening gehouden met hun nieuwe woonlasten en het noodzakelijke levensonderhoud.
- Stap 3: De zorgkorting. Tot slot wordt de verdeling van de zorg meegewogen. Een ouder die de kinderen vaker over de vloer heeft (zoals bij co-ouderschap), maakt direct al meer kosten voor eten en drinken. Dit wordt als een ‘korting’ verrekend met het te betalen bedrag.
Co-ouderschap en alimentatie
Bij co-ouderschap en alimentatie denken mensen vaak dat er geen betaling nodig is omdat de zorg precies 50/50 is verdeeld. Dit is een misverstand. Als de ene ouder veel meer verdient dan de ander, blijft er een onderhoudsplicht bestaan om het verschil in levensstandaard tussen beide huishoudens te verkleinen. De zorgkorting valt bij co-ouderschap wel hoger uit, maar heft de alimentatieplicht meestal niet volledig op.
Kinderalimentatie herberekenen
De afspraken die tijdens de scheiding worden vastgelegd, zijn niet definitief. Het is in veel situaties raadzaam om de kinderalimentatie te herberekenen, zeker wanneer er sprake is van ingrijpende wijzigingen bij één of beide ouders. Denk hierbij aan een aanzienlijke inkomenswijziging vanwege een nieuwe baan of ontslag, de start van een nieuwe relatie of een verandering in de zorgverdeling. Om ervoor te zorgen dat de bijdrage in lijn blijft met de actuele draagkracht en behoefte, is controle om de twee à drie jaar aanbevolen.
Partneralimentatie: Financiële ondersteuning na de scheiding
Naast de zorg voor de kinderen kan er na de scheiding ook een wettelijke onderhoudsplicht bestaan voor de ex-partner. Dit heet partneralimentatie. Het komt in beeld wanneer de ene partner na de scheiding niet genoeg inkomsten heeft om van te kunnen leven, terwijl de ander wel over de financiële ruimte beschikt om bij te dragen. Het doel is dat beide partners na de breuk een stabiele nieuwe start kunnen maken.
Wanneer is er recht op partneralimentatie?
Niet iedereen die uit elkaar gaat, krijgt te maken met partneralimentatie. Of deze onderhoudsplicht er is, hangt in de eerste plaats af van de officiële vorm van de relatie. In de basis ontstaat dit recht namelijk alleen na het beëindigen van een huwelijk of een geregistreerd partnerschap. Woonde je samen zonder officieel partnerschap? Dan is er officieel wettelijk niets geregeld, tenzij er in een samenlevingscontract specifieke afspraken over zijn gemaakt.
Naast de vorm van de relatie is de financiële situatie doorslaggevend. Er moet sprake zijn van ‘behoeftigheid’. Dit is een lastig woord voor een simpel principe: het betekent dat de ene partner na de breuk niet genoeg inkomsten heeft om de levensstandaard die tijdens de relatie gebruikelijk was, zelfstandig voort te zetten. Pas als dat het geval is, wordt er gekeken of de andere partner de ruimte heeft om financieel bij te springen.
Hoe wordt de partneralimentatie berekend?
Net als bij kinderalimentatie is de berekening van de bijdrage voor een ex-partner altijd maatwerk. Om tot een eerlijk maandbedrag te komen, wordt er gekeken naar twee belangrijke punten:
- Stap 1: De behoefte vaststellen. Er wordt eerst bepaald welk bedrag de minstverdienende partner maandelijks tekortkomt om de levensstandaard uit het huwelijk voort te zetten. Dit vormt de basis voor de berekening.
- Stap 2: De draagkracht bepalen. Vervolgens wordt berekend wat de andere partner maandelijks kan bijdragen. Hierbij geldt een belangrijke wettelijke voorwaarde: de kinderalimentatie heeft altijd voorrang. Pas als die kosten en de eigen noodzakelijke lasten van de betaler zijn gedekt, wordt de ruimte voor partneralimentatie bepaald.
Let op: partneralimentatie en belastingen
In tegenstelling tot de bijdrage voor de kinderen is partneralimentatie fiscaal aftrekbaar voor de betaler. De ontvanger moet over dit bedrag juist inkomstenbelasting betalen. Dit is belangrijke extra informatie om rekening mee te houden bij de financiële planning na de scheiding.
Hoe lang duurt partneralimentatie na een scheiding?
Sinds 2020 zijn de regels voor de duur van de partneralimentatie een stuk korter geworden. De hoofdregel is simpel: je hebt recht op alimentatie voor de helft van de tijd dat het huwelijk heeft geduurd, met een maximale termijn van 5 jaar. Duurde het huwelijk bijvoorbeeld 6 jaar? Dan is de periode 3 jaar.
Er zijn echter een paar belangrijke uitzonderingen waarbij de alimentatie langer kan doorlopen:
- Bij jonge kinderen: Als er kinderen zijn die jonger dan 12 jaar zijn, dan loopt de partneralimentatie door totdat het jongste kind 12 jaar wordt.
- Bij langdurige huwelijken: Als het huwelijk langer dan 15 jaar duurde en de partner die de alimentatie ontvangt bijna met pensioen gaat (meestal binnen 10 jaar), dan kan de termijn langer doorlopen.
Alimentatie aanvragen
Wanneer jullie uit elkaar gaan, is de eerste stap het maken van duidelijke afspraken. Voor het opstellen van een correcte alimentatieberekening schakelen de meeste mensen een mediator of een advocaat in. Zij hebben de expertise om op basis van jullie inkomsten en lasten precies uit te rekenen wat een eerlijk bedrag is.
De gemaakte afspraken worden vervolgens vastgelegd in het echtscheidingsconvenant of het ouderschapsplan. Een advocaat of mediator dient deze documenten vervolgens in bij de rechtbank. Zodra de rechter de afspraken heeft goedgekeurd en bekrachtigd, is het bedrag officieel vastgelegd. Lukt het niet om samen tot overeenstemming te komen? Dan zal de rechter, vaak na het horen van beide advocaten, zelf een besluit nemen over de hoogte van de alimentatie op basis van een onafhankelijke berekening.
Herindexering alimentatie
Omdat het leven elk jaar duurder wordt, stijgt het bedrag van de alimentatie jaarlijks mee met de inflatie. De overheid stelt hiervoor elk najaar een vast percentage vast. Dit noemen we de herindexering alimentatie.
Voor 2025 was deze verhoging vastgesteld op 3,4%, en per 1 januari 2026 is de alimentatie met 3,2% gestegen.
Het is belangrijk om te weten dat je als betaler zelf verantwoordelijk bent voor het doorvoeren van deze verhoging. Je ontvangt hierover namelijk geen bericht of herinnering van de overheid of de rechtbank. Door de herindexering alimentatie elk jaar direct toe te passen, voorkom je dat er onbedoeld achterstanden ontstaan.
Rekenvoorbeeld herindexering
Om een idee te krijgen van wat de jaarlijkse verhoging betekent, zie je hieronder een voorbeeld op basis van een maandelijkse alimentatie van € 400,-.
| Jaar | Indexering | Berekening | Nieuw maandbedrag |
| 2025 | 3,4% | € 400,00 x 1,034 | € 413,60 |
| 2026 | 3,2% | € 413,60 x 1,032 | € 426,84 |
Let op: Je berekent de verhoging voor het nieuwe jaar altijd over het bedrag dat je aan het einde van het vorige jaar betaalde (het ‘stapelen’ van de indexering).
Bewind en alimentatie
Staat een van de ex-partners onder beschermingsbewind? Dan verandert er een aantal zaken in het proces. De bewindvoerder wordt namelijk verantwoordelijk voor de financiële beslissingen.
- De aanvraag: De bewindvoerder moet op de hoogte zijn van de alimentatieberekening en hier goedkeuring voor geven. Het bedrag moet immers passen binnen het budgetplan.
- De betaling: De alimentatie wordt niet rechtstreeks aan de ex-partner overgemaakt, maar naar de beheerrekening die de bewindvoerder beheert.
- Herindexering: Ook bij bewind moet de jaarlijkse herindexering alimentatie worden toegepast. De bewindvoerder zorgt er in dat geval voor dat het bedrag per 1 januari wordt aangepast.
Samenvattend
Wanneer je uit elkaar gaat, zijn er twee vormen van financiële bijdragen: kinderalimentatie (voor de kosten van de kinderen) en partneralimentatie (voor de ex-partner).
- De berekening: Een mediator of advocaat maakt een officiële alimentatieberekening. Hierbij wordt gekeken naar de financiële behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. Belangrijk: kinderalimentatie gaat wettelijk altijd voor.
- De duur: Partneralimentatie duurt meestal de helft van de tijd van het huwelijk, met een maximum van 5 jaar (tenzij er jonge kinderen zijn of bij langdurige huwelijken).
- De aanvraag: De gemaakte afspraken worden vastgelegd in een convenant of ouderschapsplan en officieel bekrachtigd door de rechter.
- Jaarlijkse verhoging: Elk jaar stijgt de alimentatie via de herindexering alimentatie. Per 1 januari 2026 is dit percentage vastgesteld op 3,2%. De betaler is zelf verantwoordelijk voor het doorvoeren van deze verhoging.
NCFI is gestart met een nieuw platform voor particuliere bewindvoerders, mentoren en curators waar je meer informatie kunt vinden. Bekijk de website en wordt lid van Mijn CBM voor Leden.