Medische kosten en kosten voor medicatie spelen een belangrijke rol bij zorg, verzekeringen en belastingen. Of het nu gaat om een bezoek aan de huisarts, medicijnen uit de apotheek, ziekenhuisopname of medische zorg in het buitenland: het is niet altijd duidelijk welke kosten worden vergoed en welke niet. Op deze pagina van je wat medische kosten en medicatie precies zijn en hoe deze kosten samenhangen met het eigen risico, belastingaftrek en reisverzekeringen.
Wat zijn medische kosten of kosten medicatie?
Medische kosten zijn uitgaven die je maakt voor de behandeling, verzorging of preventie van ziekte of gezondheidsproblemen. Kosten voor medicatie vallen hier meestal ook onder. Denk bijvoorbeeld aan:
- Bezoek aan huisarts of specialist;
- Ziekenhuisbehandelingen;
- Geneeskundige zorg;
- Kosten voor medicijnen op recept;
- Hulpmiddelen zoals verbandmiddelen of medische hulpmiddelen.
Niet alle medische kosten worden volledig vergoed door de zorgverzekering, waardoor het belangrijk is om goed te weten wat onder deze kosten valt.
Hieronder volgen enkele voorbeelden van kosten die al dan niet onder medische kosten en medicatie vallen:
Ziekenhuisopname, dagopname en onderzoek
Kosten voor een ziekenhuisopname, dagopname en medisch onderzoek vallen onder medische kosten. Bij een ziekenhuisopname verblijf je één of meerdere nachten in het ziekenhuis, terwijl je bij een dagopname dezelfde dag weer naar huis gaat. Onderzoek in het ziekenhuis, zoals bloedonderzoek, beeldvormend onderzoek of een darmonderzoek, wordt uitgevoerd om een diagnose te stellen of een behandeling te volgen.
Deze zorg wordt meestal vergoed vanuit de basisverzekering, maar deze medische kosten tellen vrijwel altijd mee voor het eigen risico. Dat betekent dat je deze kosten (deels) zelf betaalt zolang het eigen risico nog niet is verbruikt. Alleen het niet-vergoede deel dat voldoet aan de voorwaarden van de Belastingdienst kan eventueel worden meegenomen als specifieke zorgkosten, vaak met behulp van normbedragen.
Medicatie via de apotheek
Medicatie die je bij de apotheek haalt, bestaat meestal uit voorgeschreven geneesmiddelen. Deze medicijnen worden in veel gevallen vergoed vanuit de basisverzekering, mits ze zijn opgenomen in het geneesmiddelenvergoedingssysteem. Toch betekent dit niet altijd dat je niets hoeft te betalen. Zelfzorgmedicatie, zoals pijnstillers zonder recept, wordt doorgaans niet vergoed. Ook kan het voorkomen dat slechts een deel van de kosten wordt vergoed, waardoor je zelf een bijdrage moet betalen.
Medicatie die je via de apotheek krijgt, kan bestaan uit:
- Medicijnen op recept;
- Herhaalmedicatie;
- Chronische medicatie.
Geneesmiddelen die zijn opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering worden meestal vergoed, maar vallen vaak wel onder het eigen risico. Zelfzorgmedicatie (zoals pijnstillers zonder recept) wordt in de meeste gevallen niet vergoed.
Wet Langdurige Zorg (Wlz)
De Wlz is bedoeld voor mensen die permanent intensieve zorg of toezicht nodig hebben, bijvoorbeeld in een verpleeghuis of verzorgingsinstelling. De kosten die daarbij horen – zoals verblijf, maaltijden, begeleiding en persoonlijke verzorging – vallen onder langdurige zorg en niet onder medische kosten.
Wel kan het zo zijn dat iemand die in een verzorgingshuis woont ook medische zorg of medicatie ontvangt. Zoals geneeskundige zorg (zoals huisartsenzorg of specialistische behandeling) en medicatie. De eigen bijdrage Wlz die aan het CAK wordt betaald is geen medische kostenpost.
Welke geneeskundige kosten en medicatie vallen onder het eigen risico?
Ja, in de meeste gevallen valt medicatie onder het eigen risico van de zorgverzekering. Dit betekent dat je eerst zelf kosten betaalt tot het vastgestelde eigen risico is bereikt.
Uitzonderingen hierop zijn bijvoorbeeld bepaalde zorg voor kinderen of specifieke medicijnen die zijn vrijgesteld.
Lees meer over de zorgverzekering en eigen risico op onze pagina premie zorgverzekering. In principe geldt dat de rijksoverheid ieder jaar bepaalt wat er in het basispakket zit. Alle zorgverzekeraars bieden dezelfde basiszorg, maar mogen zelf hun premie bepalen.
Het basispakket vergoedt de meest noodzakelijke medische zorg, waaronder:
- Bezoek aan de huisarts;
- Ziekenhuisopname en specialistische zorg
- Verloskundige zorg en kraamzorg
- Geneesmiddelen die onder het basispakket vallen.
Iedereen met een basisverzekering heeft recht op deze zorg.
Normbedragen belasting en medische kosten
Bij de belastingaangifte mag je bepaalde specifieke zorgkosten aftrekken. . Dit wordt ook wel belastingaftrek voor medische kosten genoemd. Voor een aantal van die kosten werkt de Belastingdienst niet met de werkelijke uitgaven, maar met vaste normbedragen. Dat zijn standaardbedragen die jaarlijks worden vastgesteld en die je mag gebruiken bij je aangifte.
In grote lijnen gaat het om de volgende categorieën:
Ziektekosten en zorgkosten
Niet-vergoede medische kosten, zoals bepaalde behandelingen, hulpmiddelen of voorgeschreven medicatie, kunnen aftrekbaar zijn. Als de werkelijke kosten lastig te bepalen zijn, mag je soms een normbedrag gebruiken.
Extra kosten door ziekte of handicap
Voor mensen met een langdurige ziekte of beperking gelden vaste normbedragen voor extra uitgaven, zoals hogere kosten voor kleding, beddengoed of algemene verzorging.
Vervoerskosten voor medische zorg
Reiskosten naar huisarts, specialist of ziekenhuis mogen onder voorwaarden worden afgetrokken. Hiervoor wordt vaak gerekend met een vast bedrag per kilometer (een normbedrag), in plaats van de werkelijke autokosten.
Dieetkosten
Als je op voorschrift van een arts of diëtist een speciaal dieet volgt, mag je een vast normbedrag aftrekken. Dit bedrag hangt af van het type dieet en wordt jaarlijks vastgesteld.
Overzicht normbedragen bij belasting en medische kosten
| Soort zorgkosten | Normbedrag van toepassing? | Toelichting |
| Niet-vergoede medische kosten | Soms | Alleen als de kosten vallen onder specifieke zorgkosten en niet zijn vergoed. |
| Medicatie op recept | Nee (meestal werkelijke kosten) | Alleen het niet-vergoede deel telt mee; geen vast normbedrag. |
| Ziekenhuisopname of dagopname | Nee | Wordt meestal vergoed; alleen eigen betalingen kunnen soms meetellen. |
| Onderzoek in het ziekenhuis (zoals bloed- of darmonderzoek) | Nee | Telt mee als medische kosten, maar zonder vast normbedrag. |
| Extra kosten bij ziekte of handicap (zoals kleding en beddengoed) | Ja | Hiervoor gelden vaste jaarlijkse normbedragen. |
| Dieetkosten op voorschrift van arts of diëtist | Ja | Vast normbedrag per type dieet. |
| Reiskosten voor medische zorg
Taxi/OV |
Ja
Ja |
Vast bedrag per kilometer (2025: €0,23 per km voor zorgkilometers)
Werkelijke kosten |
| Hulpmiddelen (bijvoorbeeld gehoorapparaat) | Soms | Afhankelijk van vergoeding en soort hulpmiddel. |
| Verzorgingshuis of Wlz-zorg | Nee | Dit zijn verblijf- en zorgkosten, geen medische kosten. |
| Eigen bijdrage Wlz (CAK) | Nee | Niet aftrekbaar, geen normbedrag. |
Belangrijk om te weten
Normbedragen mogen alleen worden gebruikt bij de belastingaangifte als je voldoet aan de voorwaarden van de Belastingdienst. Daarnaast geldt altijd een inkomensafhankelijke drempel: alleen het bedrag boven deze drempel is aftrekbaar. Kosten die al zijn vergoed door een zorgverzekering of andere instantie mag je niet opvoeren.
Voorbeeld belastingaftrek?
Stel dat je in een jaar €1.500 aan aftrekbare medische kosten hebt, maar jouw drempel is €900.
Dan mag je uiteindelijk €600 (€ 1.500 minus € 900) aftrekken als specifieke zorgkosten.
Medische kosten in het buitenland
De Nederlandse zorgverzekering vergoedt medische kosten in het buitenland vaak tot het bedrag dat dezelfde behandeling in Nederland zou kosten. In veel landen liggen de zorgkosten echter hoger. Een reisverzekering voor medische kosten in het buitenland vergoedt in dat geval het verschil, zodat je niet met hoge extra kosten blijft zitten.
Geneeskundige kosten die je tijdens een reis maakt vallen dus meestal onder een combinatie van je zorgverzekering en reisverzekering. Je bepaalt zelf of je een aanvullende reisverzekering afsluit.
Reisverzekering en geneeskundige kosten
Tijdens een vakantie of verblijf in het buitenland kun je onverwacht te maken krijgen met medische kosten. Deze kosten kunnen hoger uitvallen dan in Nederland en worden niet altijd volledig vergoed door de zorgverzekering. Een reisverzekering met dekking voor medische kosten biedt hiervoor extra zekerheid.
Welke medische kosten vallen onder een reisverzekering?
Een reisverzekering met medische dekking vergoedt vaak de noodzakelijke geneeskundige zorg die je in het buitenland ontvangt, zoals:
- Bezoek aan een huisarts of arts in het buitenland;
- Spoedeisende medische hulp;
- Behandeling door een medisch specialist;
- Ziekenhuisopname of dagopname;
- Medisch onderzoek, zoals bloedonderzoek of röntgenonderzoek;
- Noodzakelijke medicijnen of medicatie via een apotheek;
- Spoedeisende tandartskosten na een ongeval.
De vergoeding geldt meestal alleen voor zorg die medisch noodzakelijk en onverwacht is. Neem altijd direct contact op met zowel je reisverzekering als je zorgverzekeraar. Voorkom dat je voor verrassingen komt te staan.
Bewind en medische kosten
Sta je onder bewind? Dan vult je bewindvoerder jaarlijks het formulier Rekening en Verantwoording Bewindvoerder in en dient dit in bij de rechtbank. Hieronder vallen ook medische kosten en kosten voor medicatie. De bewindvoerder zorgt voor betaling van jouw zorgkosten, het aanvragen van vergoedingen en het correct verwerken van medische kosten bij de belastingaangifte. Daarbij wordt rekening gehouden met vergoedingen, normbedragen en de geldende drempel voor aftrekbare zorgkosten.
NCFI is gestart met een nieuw platform voor particuliere bewindvoerders, mentoren en curators waar je meer informatie kunt vinden. Bekijk de website en wordt lid van Mijn CBM voor Leden.
Conclusie
Medische kosten en medicatie worden vaak (deels) vergoed door zorg- of reisverzekeringen en tellen meestal mee voor het eigen risico. Voor de belasting zijn alleen niet-vergoede specifieke zorgkosten aftrekbaar. Soms gelden vaste normbedragen, altijd met een inkomensafhankelijke drempel. Kosten voor Wlz-zorg en verblijf in een verzorgingshuis vallen buiten de aftrek.